زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

دهان





دهان:از اعضاى بدن است .به اوّلین قسمت دستگاه گوارش؛ شامل لب ها، زبان، دندان ها و غدد بزاقى، دهان گویند.


۱ - کاربرد فقهی



از احکام دهان، در باب هاى طهارت، صلاة، صوم، حج و تجارت سخن رفته است.

۲ - احکام دهان




۲.۱ - دهان و طهارت


۱) بنابر قول به نجس شدنِ درون اعضا (بواطن) نظیر دهان، اگر دهان بر اثر ملاقات با نجس یا متنجس ،نجس شود، با زوال عین نجاست به سبب بلعیدن آن، پاك مى‌گردد. البته فروبردن نجس در صورتى كه در آب دهان مستهلک نشود، حرام است.
[۱] العروة الوثقىٰ،ج ۱، ص ۲۷۶.
[۲] التنقیح (الطهارة)،ج ۳، ص ۲۵۰ تا ۲۵۲.

۲)قرار دادن نگین عقیق، كه بر آن، شهادت به توحید، نبوّت و امامت نوشته شده، در دهان میّت و بستن دهان او پس از مرگش و نیز نزدیك كردن تلقین كننده دهان خود را به گوش هاى میّت ،هنگام تلقین ، مستحب است .

۲.۲ - ملاقات با نجس در داخل دهان


و آیا اگر دهان ظرف و محل ملاقات غیر نجس با نجس شود یعنی اگر چیزی که در دهان است در داخل آن با نجس برخورد کند، آیا نجس می‌شود؟ امام خمینی در کتاب تحریرالوسیله دراین‌خصوص در یک حکم کلی می‌نویسد: «ملاقاة ما فی الباطن‌ بالنجاسة التی فی الباطن لا ینجّسه، فالنخامة اذا لاقت الدم فی الباطن وخرجت غیر متلطّخة به طاهرة. نعم، لو ادخل شی‌ء من الخارج ولاقی النجاسة فی الباطن، فالاحوط الاجتناب عنه، و ان کان الاقوی عدم لزومه.» چیزی که در باطن‌ بدن با نجاستی که در باطن است ملاقات می‌کند نجس نمی‌شود، بنابراین خلطی که در باطن بدن با خون ملاقات نموده ولی وقتی که بیرون می‌آید آلوده به خون نباشد پاک است. البته اگر چیزی از خارج به داخل وارد شود و در داخل به نجاست‌ برسد (و سپس بدون آلودگی بیرون بیاید) احتیاط آن است که از آن اجتناب شود؛ اگرچه بنابر اقوی اجتناب لازم نیست.

۲.۲.۱ - رسیدن خون لای دندان به غذا داخل دهان


اگر غذایی که خورده است پاک باشد ولی خون از دندان‌ها بیرون بیاید چنانچه به غذا نرسیده باشد - اگرچه آب دهان‌ بعد از رسیدن به خون، به غذا برسد - پاک است و اگر خون به غذا رسیده باشد بنابر احتیاط (واجب) محکوم به نجاست‌ است.

۲.۳ - دهان و صلاة


۱)كسى كه به سبب خوردن سیر و پیاز و مانند آن، دهانش بو مى‌دهد، در حدّى كه بوى بد آن دیگران را مى‌آزارد، مکروه است به مسجد برود.
[۹] توضیح المسائل مراجع،ج ۱، ص ۵۰۸ م ۹۱۵.

۲)بنابر مشهور، بستن دهان با دهان بند در نماز، در صورتى كه مانع خواندن قرائت نگردد براى مرد، مکروه است.

۲.۴ - دهان و صوم


۱)فروبردن اخلاط بینی اگر وارد فضاى دهان نشود روزه را باطل نمى‌ كند.
امام خمینی در تحریرالوسیله با بیان این مطلب می‌فرماید: «و بنابر اقوی بین آنچه از سر فرود آید و یا از سینه بیرون آید فرقی نیست»،
۲)در بطلان روزه با فروبردن اخلاط بینی‌ پس از ورود به فضاى دهان،اختلاف است.
[۱۲] جواهر الكلام،ج ۱۶، ص ۲۹۷ تا ۳۰۰.

به عقیده امام خمینی روزه‌دار «آنچه که به فضای دهان رسیده است را باید بنابر احتیاط (واجب) فرو نبرد؛ و اگر اخلاط از دهان بیرون آید و بعد آن را فروبرد، روزه‌اش باطل می‌شود.» و در این صورت که «اخلاط به فضای دهان رسیده و بعد فروبرده به احتیاط واجب قضا و کفاره دارد.»
۳)خون آلود كردن دهان به سبب كشیدن دندان و مانند آن براى روزه ،دار مکروه است.
[۱۶] توضیح المسائل مراجع،ج ۱، ص ۹۲۵ م ۱۶۵۷.


۲.۵ - دهان و حج


خوش‌ بو كردن دهان با جویدن اذخر هنگام دخول حرم مکّه و مسجدالحرام، مستحب است.

۲.۶ - دهان و تجارت


بنا به تصریح برخى، بوى بد دهان برده، كه ناشى از بیمارى باشد ،عیب به شمار مى‌رود و موجب ثبوت خیار براى خریدار است و او مى‌ تواند معامله را فسخ كند یا امضا نموده و ارش بگیرد.

۳ - پانویس


 
۱. العروة الوثقىٰ،ج ۱، ص ۲۷۶.
۲. التنقیح (الطهارة)،ج ۳، ص ۲۵۰ تا ۲۵۲.
۳. العروة الوثقیٰ،ج ۲، ص ۱۲۴.    
۴. جواهر الکلام،ج ۴، ص ۲۳.    
۵. العروة الوثقیٰ،ج ۲، ص ۱۲۰.    
۶. موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۲۹، کتاب الطهارة، القول فی کیفیة التنجس بها، مسالة ۱۰.    
۷. موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۱۳۵، کتاب الطهارة، فصل فی المطهرات، اولها الماء، مسالة ۸.    
۸. جواهر الکلام،ج ۱۴، ص ۱۲۵.    
۹. توضیح المسائل مراجع،ج ۱، ص ۵۰۸ م ۹۱۵.
۱۰. جواهر الکلام،ج ۸، ص ۲۵۳ تا ۲۵۵.    
۱۱. موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۰۲، کتاب الصوم، القول فیما یجب الدمسک عنه، مسالة ۱۷.    
۱۲. جواهر الكلام،ج ۱۶، ص ۲۹۷ تا ۳۰۰.
۱۳. موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۰۲، کتاب الصوم، القول فیما یجب الدمسک عنه، مسالة ۱۷.    
۱۴. موسوعة الامام الخمینی، ج۳۴، استفتائات امام خمینی، ج‌۳، ص۳۹۷، سؤال ۳۴۰۶.    
۱۵. العروة الوثقیٰ،ج ۳، ص ۵۸۸.    
۱۶. توضیح المسائل مراجع،ج ۱، ص ۹۲۵ م ۱۶۵۷.
۱۷. جواهر الکلام،ج ۱۹، ص ۲۸۱.    
۱۸. جواهر الکلام،ج ۲۳، ص ۲۳۶.    
۱۹. جواهر الکلام،ج۲۳، ص ۲۶۰.    


۴ - منبع



فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج‌۳، ص۶۷۰ تا‌۶۷۱    
ساعدی، محمد، (مدرس حوزه و پژوهشگر)    ، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی    






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.