زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

ابوعلی عمر الشریف




ابوعلی عمر الشریف امیر الحاج عراقیان، واسطه بازگرداندن حجرالاسود به کعبه بوده است.


۱ - نسب شناسی


ابوعلی عمر بن یحیی بن حسین علوی
[۱] المنتظم، ابن جوزی، ج۱۳، ص۳۷۸.    
[۲] عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۴-۲۷۵.
که برخی نام او را محمد بن یحیی
[۳] البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۱۱، ص۱۸۹.    
[۴] النجوم الزاهره، ابن تغری بردی الاتابکی، ج۳، ص۲۶۴.    
و لقبش را «شریف»
[۵] البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۱، ص۱۸۹.    
[۶] عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۵.
آورده‌اند، نسبش از طریق زید شهید به امام سجاد علیه‌السّلام می‌رسد.
[۷] الکامل، ابن اثیر علی بن محمد الجزری، ج۷، ص۱۲۶.    
[۸] عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۵.
او از نقیبان سادات علوی
[۹] تاریخ مکه، احمد السباعی، ص۲۲۶.
[۱۰] تاریخ عتبات عالیات عراق، علی اصغر قائدان، ص۳۳.
و سرپرست کاروان حاجیان در عراق بود. از این رو، به امیر الحاج شهرت یافت.
[۱۱] شفاء الغرام، محمد الفاسی، ج۲، ص۳۷۴.
وی ۳۷ فرزند داشت که ۲۱ نفر از آنان پسر بودند؛ اما نسلش تنها از طریق سه تن از پسرانش ابوالحسن، ابوطالب و ابوالغنائم ادامه یافت.
[۱۲] عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۵.


۲ - فعالیت های سیاسی



۲.۱ - بازگشایی مسیر مکه


ابوعلی در سال ۳۲۷ق. از طرف خلیفه عباسی، المطیع لله ، با ابوطاهر قرمطی که در پی غارت مکه و ربودن حجرالاسود در سال ۳۱۷ق؛ مانع حج عراقیان بود،
[۱۳] معجم البلدان، یاقوت الحموی، ج۲، ص۲۲۴.    
[۱۴] تاریخ الاسلام، الذهبی، ج۲۴، ص۵۵.    
[۱۵] شفاء الغرام، محمد الفاسی، ج۲، ص۳۷۱.
مکاتبه کرد و بازگشایی مسیر مکه را از او خواست. قرامطه که او را به سبب شجاعت و بزرگواری اش دوست داشتند، به رغم ملاحظات سیاسی و درگیری با حکومت عباسی، خواسته وی را پذیرفتند و با دریافت پنج دینار برای هر شتر و هفت دینار برای بار آن، راه مکه را برای مردم عراق گشودند.
[۱۶] تاریخ الاسلام، الذهبی، ج۲۴، ص۵۵.    
[۱۷] البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۱۱، ص۱۸۹.    
[۱۸] شذرات الذهب، عبدالحی بن عماد، ج۴، ص۱۳۹.    
بدین سان، نخستین بار برای انجام مناسک حج ، از حاجیان مکوس (مالیات) دریافت شد.
[۱۹] المنتظم، ابن جوزی، ج۱۳، ص۳۷۸.    
[۲۰] تاریخ الاسلام، الذهبی، ج۲۴، ص۵۵.    
[۲۱] شذرات الذهب، عبدالحی بن عماد، ج۴، ص۱۳۹.    


۲.۲ - بازگرداندن حجرالاسود


نیز ابوعلی در سال ۳۳۵ق.
[۲۲] آثار البلاد، زکریا بن محمد القزوینی، ص۱۶۹.    
[۲۳] مراصد الاطلاع، صفی الدین عبدالمؤمن بغدادی، ج۱، ص۳۸۲.    
یا ۳۳۹ق.،
[۲۴] معجم البلدان، یاقوت الحموی، ج۲، ص۲۲۴.    
برای بازگرداندن حجرالاسود میان المطیع لله و قرمطیان واسطه شد. آنان نیز حجرالاسود را به کوفه بردند و بر ستون هفتم مسجد کوفه آویختند و سپس به مکه انتقال دادند. این در حالی بود که پیشتر خلفای فاطمی و عباسی
[۲۵] تاریخ طبری، الطبری، ج۱۱، ص۳۷۱.    
[۲۶] تجارب الامم، ابوعلی مسکویه، ج۶، ص۱۵۸.    
[۲۷] الکامل، ابن اثیر علی بن محمد الجزری، ج۸، ص۴۸۶.    
نتوانسته بودند در برابر هزاران دینار، قرامطه را به بازگرداندن حجرالاسود راضی کنند.
[۲۸] المنتظم، ابن جوزی، ج۱۴، ص۸۰.    
[۲۹] تاریخ مکه، احمد السباعی، ص۲۲۷.


۳ - فهرست منابع


آثار البلاد: زکریا بن محمد القزوینی (م. ۶۸۲ق.) ، ترجمه: میرزا جهانگیر، تهران، امیر کبیر، ۱۳۷۳ش؛ البدایة و النهایه: ابن کثیر (م. ۷۷۴ق.) ، بیروت، مکتبة المعارف؛ تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر: الذهبی (م. ۷۴۸ق.) ، به کوشش عمر عبدالسلام، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۱۰ق؛ تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک): الطبری (م. ۳۱۰ق.) ، به کوشش محمد ابوالفضل، بیروت، دار احیاء التراث العربی؛ تاریخ عتبات عالیات عراق: علی اصغر قائدان، قم، مشعر، ۱۳۸۳ش؛ تاریخ مکه از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه: احمد السباعی (م. ۱۴۰۴ق.) ، ترجمه: جعفریان، تهران، مشعر، ۱۳۸۵ش؛ تجارب الامم: ابوعلی مسکویه (م. ۴۲۱ق.) ، به کوشش امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش؛ شذرات الذهب: عبدالحی بن عماد (م. ۱۰۸۹ق.) ، به کوشش الارنؤوط، بیروت، دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق؛ شفاء الغرام: محمد الفاسی (م. ۸۳۲ق.) ، به کوشش مصطفی محمد، مکه، النهضة الحدیثه، ۱۹۹۹م؛ عمدة الطالب: ابن عنبه (م. ۸۲۸ق.) ، به کوشش محمد حسن، نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۰ق؛ الکامل فی التاریخ: ابن اثیر علی بن محمد الجزری (م. ۶۳۰ق.) ، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق؛ مراصد الاطلاع: صفی الدین عبدالمؤمن بغدادی (م. ۷۳۹ق.) ، بیروت، دار الجیل، ۱۴۱۲ق؛ معجم البلدان: یاقوت الحموی (م. ۶۲۶ق.) ، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵م؛ المنتظم: ابن جوزی (م. ۵۹۷ق.) ، به کوشش محمد عبدالقادر و دیگران، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق؛ النجوم الزاهره: ابن تغری بردی الاتابکی (م. ۸۷۴ق.) ، مصر، وزارة الثقافة و الارشاد القومی.

۴ - پانویس

 
۱. ↑ المنتظم، ابن جوزی، ج۱۳، ص۳۷۸.    
۲. ↑ عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۴-۲۷۵.
۳. ↑ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۱۱، ص۱۸۹.    
۴. ↑ النجوم الزاهره، ابن تغری بردی الاتابکی، ج۳، ص۲۶۴.    
۵. ↑ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۱، ص۱۸۹.    
۶. ↑ عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۵.
۷. ↑ الکامل، ابن اثیر علی بن محمد الجزری، ج۷، ص۱۲۶.    
۸. ↑ عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۵.
۹. ↑ تاریخ مکه، احمد السباعی، ص۲۲۶.
۱۰. ↑ تاریخ عتبات عالیات عراق، علی اصغر قائدان، ص۳۳.
۱۱. ↑ شفاء الغرام، محمد الفاسی، ج۲، ص۳۷۴.
۱۲. ↑ عمدة الطالب، ابن عنبه، ص۲۷۵.
۱۳. ↑ معجم البلدان، یاقوت الحموی، ج۲، ص۲۲۴.    
۱۴. ↑ تاریخ الاسلام، الذهبی، ج۲۴، ص۵۵.    
۱۵. ↑ شفاء الغرام، محمد الفاسی، ج۲، ص۳۷۱.
۱۶. ↑ تاریخ الاسلام، الذهبی، ج۲۴، ص۵۵.    
۱۷. ↑ البدایة و النهایه، ابن کثیر، ج۱۱، ص۱۸۹.    
۱۸. ↑ شذرات الذهب، عبدالحی بن عماد، ج۴، ص۱۳۹.    
۱۹. ↑ المنتظم، ابن جوزی، ج۱۳، ص۳۷۸.    
۲۰. ↑ تاریخ الاسلام، الذهبی، ج۲۴، ص۵۵.    
۲۱. ↑ شذرات الذهب، عبدالحی بن عماد، ج۴، ص۱۳۹.    
۲۲. ↑ آثار البلاد، زکریا بن محمد القزوینی، ص۱۶۹.    
۲۳. ↑ مراصد الاطلاع، صفی الدین عبدالمؤمن بغدادی، ج۱، ص۳۸۲.    
۲۴. ↑ معجم البلدان، یاقوت الحموی، ج۲، ص۲۲۴.    
۲۵. ↑ تاریخ طبری، الطبری، ج۱۱، ص۳۷۱.    
۲۶. ↑ تجارب الامم، ابوعلی مسکویه، ج۶، ص۱۵۸.    
۲۷. ↑ الکامل، ابن اثیر علی بن محمد الجزری، ج۸، ص۴۸۶.    
۲۸. ↑ المنتظم، ابن جوزی، ج۱۴، ص۸۰.    
۲۹. ↑ تاریخ مکه، احمد السباعی، ص۲۲۷.


۵ - منبع

دانشنامه حج و حرمین شریفین، برگرفته از مقاله «ابوعلی عمر الشریف»، تاریخ بازیابی ۱۴۰۰/۱/۲۶..    


رده‌های این صفحه : امیر الحاج | تراجم | نقیبان




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.