زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه
 

فضل بن دکین ملائی






ابونعیم فضل بن دُکَین ملائی (۱۳۰-۲۱۹ق)، از محدثان کوفه و فردی فقیه، حافظ و نسب‌شناس بود. وی به شیعه‌گری متهم بود و گفته شده که تشیع خویش را کتمان می‌کرد. گروهی به نام دکینیه به او منسوب‌اند.


۱ - معرفی اجمالی



ابونعیم فضل بن دُکَین بن حماد بن زهیر کوفی ملائی، در سال ۱۳۰ق متولد شد و از موالی آل طلحه بن عبیدالله تیمی بود. ابونعیم شریک عبدالسلام بن حرب بوده و در مغازه‌ای به فروش نوعی لباس به نام «ملائه» اشتغال داشت، بدین‌سبب به او نسبت «ملائی» داده شد. فضل محضر اساتیدی همچون اعمش، زکریا بن ابی زائده، مُسَعِّر بن کَدّام و جعفر بن برقان را درک نمود و از آنها بهره برد و به گفته خودش، از بیش از صد استاد دانش آموخت و از آنها حدیث نوشت.
[۵] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۳۴۸.


۲ - شخصیت‌ روایی



ابونعیم از محدثان کوفه و فردی فقیه، حافظ و نسب‌شناس بود. احادیث بسیاری روایت نمود و در نقل آنها موثق و امین بود. سفری به بغداد داشت و در آنجا به نقل حدیث پرداخت و افرادی همچون احمد بن حنبل، اسحاق بن راهویه، ابوخیثمه زهیر بن حرب، ابوسعید اشج و ابوزرعه از او استماع کردند. فضل بن دکین به «رفض» (شیعه‌گری) متهم بود و گفته شده که تشیع خویش را کتمان می‌کرد. برخی او را از شیعیان زیدیه دانسته‌اند.
[۱۱] مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، ج۲، ص۸.
گروهی به نام «دکینیه» منسوب به اویند.

۳ - تالیفات



کتاب‌های تفسیر، المناسک، المسائل در فقه، الصلوه و کتاب تاریخ از آثار اوست.

۴ - وفات



ابونعیم سرانجام در سال ۲۱۹ق در کوفه درگذشت.
[۲۳] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۱، ص۹.
[۲۴] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۱، ص۱۱.
[۲۵] طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۶.
[۲۸] ذهبی، محمد بن احمد، دول الاسلام، ص۱۱۹.


۵ - پانویس


 
۱. ↑ فسوی، یعقوب بن سفیان، المعرفة و التاریخ، ج۱، ص۴۷.    
۲. ↑ مولی ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۴۰۰.    
۳. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۳۴۲.    
۴. ↑ ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۴۰۰.    
۵. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۳۴۸.
۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۱۴۲.    
۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۱۴۷.    
۸. ↑ ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۴۰۰.    
۹. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۳۴۶-۳۴۷.    
۱۰. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۳۴۳.    
۱۱. ↑ مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، ج۲، ص۸.
۱۲. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۴۴۵.    
۱۳. ↑ ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۵۳.    
۱۴. ↑ ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۷۹.    
۱۵. ↑ مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۱۹۹.    
۱۶. ↑ ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۴۰۰.    
۱۷. ↑ عصفری، خلیفة بن خیاط، طبقات خلیفة بن خیاط، ص۲۹۳.    
۱۸. ↑ عصفری، خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة، ص۳۱.    
۱۹. ↑ عجلی، احمد بن عبدالله، تاریخ الثقات، ص۳۸۳.    
۲۰. ↑ بغدادی، محمد بن حبیب، المحبر، ص۴۷۵.    
۲۱. ↑ وکیع ضبی، محمد بن خلف، اخبار القضاة، ج۲، ص۱۶۵.    
۲۲. ↑ وکیع ضبی، محمد بن خلف، اخبار القضاة، ج۲، ص۱۸۴.    
۲۳. ↑ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۱، ص۹.
۲۴. ↑ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۱، ص۱۱.
۲۵. ↑ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۱، ص۳۶.
۲۶. ↑ ابن ابی حاتم رازی، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج۷، ص۶۱.    
۲۷. ↑ ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، ص۵۱.    
۲۸. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، دول الاسلام، ص۱۱۹.
۲۹. ↑ مزی، یوسف بن عبدالرحمن، تهذیب الکمال، ج۲۳، ص۱۹۷.    
۳۰. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۲۷۳.    
۳۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۳۵۰.    
۳۲. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر، ج۱، ص۲۹۷.    
۳۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، المعین فی طبقات المحدثین، ص۷۷.    
۳۴. ↑ ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایه، ج۱۰، ص۳۰۹.    
۳۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۳۴۰.    
۳۶. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۸، ص۶۷.    
۳۷. ↑ زرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج۵، ص۱۴۸.    
۳۸. ↑ تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، ج۸، ص۴۰۲.    
۳۹. ↑ خوئی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱۴، ص۳۰۵.    
۴۰. ↑ نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۶، ص۲۰۴.    
۴۱. ↑ قهپایی، عنایت‌الله، مجمع الرجال، ج۵، ص۲۰.    


۶ - منبع



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۶۱۳، برگرفته از مقاله «فضل ملائی».






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.