زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

قاسم بن عیسی عجلی






ابودلف قاسم بن عیسی بن ادریس عجلی (م ۲۲۵ق)، از امرای برجسته عصر اول عباسی بود و در شعر و ادب، موسیقی و نیز جنگاوری و بخشندگی پرآوازه بود.


۱ - معرفی اجمالی



ابودلف قاسم بن عیسی بن ادریس بن معقل عجلی کرجی، از امرای برجسته عصر اول عباسی بود و در شعر و ادب، موسیقی و نیز جنگاوری و بخشندگی پرآوازه شد. وی از کسانی چون هشیم و دیگران روایات و مطالبی را نقل کرده است. بزرگانی چون اصمعی و محمد بن مغیره اصفهانی و برخی دیگر از ادیبان و عالمان وقت از او بهره برده و استفاده کرده‌اند.

۲ - خدمت به عباسیان



ابودلف در زمانی که هنوز جوانی بیش نبود،‌ هارون الرشید (خلافت ۱۷۰-۱۹۳ق) او را عامل جبال کرد و تا پایان عمر در این منصب ماند و پس از مرگ‌ هارون و آغاز نزاع میان امین و مامون، به طرفداری از امین (خلافت ۱۹۳-۱۹۸ق) برخاست و در سال ۱۹۵ق به دستور او همراه با علی بن عیسی بن ماهان به پیکار طاهر بن حسین رفت و پس از کشته شدن ابن ماهان، به همدان بازگشت و انزوا طلبید و سپس در کرج اقامت گزید. کرج را که شهری نزدیک اراک کنونی بوده و به دست پدرش عیسی بنا شده بود، آباد ساخت و از ناحیه خلیفه به امارت آن منصوب گشت.

۳ - شخصیت



وی را امیری سیاستمدار و مقتدر، جنگاوری شجاع و بخشنده‌ای پرآوازه دانسته‌اند که مدتی امارت دمشق را هم برعهده داشته است. در ادب و شعر و موسیقی مهارت داشت. شاعران وقت نیز برای مدح او و گرفتن پاداش شعر می‌گفتند.

۴ - تالیفات



او اشعار زیبایی از خود بر جای گذاشته که ابن ندیم آن را بالغ بر صد ورقه دانسته است. تالیفات دیگر ابودلف عبارت‌اند از: سیاسة الملوک السلاح النزه البزاة و الصید و الجوارح و اللعب بها.

۵ - وفات



ابودلف سرانجام در سال ۲۲۵ق در شهر بغداد درگذشت.

۶ - پانویس


 
۱. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۳۳۲.    
۲. ↑ خزرجی، احمد بن عبدالله، خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۳۱۳.    
۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۳۳۲.    
۴. ↑ مرزبانی، محمد بن عمران، معجم الشعراء، ص۲۶۱.    
۵. ↑ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، ج۸، ص۳۹۱-۳۹۲.    
۶. ↑ ابن اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۶، ص۴۱۳.    
۷. ↑ سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الانساب، ج۱۱، ص۶۶.    
۸. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۴۱۲.    
۹. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۵۶۳.    
۱۰. ↑ ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۴۸.    
۱۱. ↑ سمعانی، عبدالکریم بن محمد، الانساب، ج۱۱، ص۶۸.    
۱۲. ↑ ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۰۰.    
۱۳. ↑ بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیة العارفین، ج۱، ص۸۲۵.    
۱۴. ↑ کحاله، عمررضا، معجم المؤلفین، ج۸، ص۱۰۹.    
۱۵. ↑ مرزبانی، محمد بن عمران، معجم الشعراء، ص۲۶۱.    
۱۶. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۵۶۴.    
۱۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر، ج۱، ص۳۱۰.    
۱۸. ↑ ابن منظور، محمد بن مکرم، مختصر تاریخ دمشق، ج۲۱، ص۴۲.    
۱۹. ↑ آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه، ج۱۲، ص۲۰۸.    


۷ - منبع



• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۶۲۱، برگرفته از مقاله «قاسم عجلی».






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.