ضباعه دختر زبیر بن عبدالمطلب

ضُباعَه بنت زبیر بن عبدالمطلب همسر مقداد بن عمرو و دختر عموی پیامبر(ص). ضباعه از راویان پیامبر(ص) به شمار می‎رود که برخی صحابه و تابعین مانند ابن عباس از وی روایت نقل کرده‎اند.

نسب

پدر ضباعه، زبیر بن عبدالمطلب، برادر ابوطالب و عبدالله بن عبدالمطلب و مادرش عاتکه بنت ابووهب بن عمرو بن عائذ بن عمران بن مخزوم بود.

همسر و فرزندان

ضباعه همسر مقداد بن عمرو از صحابه پیامبر(ص) بود. پیامبر با اینکه ضباعه را از نظر حسب و نسب بسیار با شخصیت می‌دانست به ازدواج مقداد درآورد و فرمود: «من دخترعموی خود ضباعة را همسر مقداد نکردم مگر آنکه مردم موضوع ازدواج را سهل و آسان بگیرند، به هر مؤمنی دختر دهند و حَسَب و نَسَب را در ازدواج به نظر نیاورند». پیامبر(ص) همچنین به آنان سفارش نمود که در زندگی زناشویی به آن حضرت تأسی جویند.

ضباعه دو فرزند به نام‎های عبدالله و کریمه داشت که عبدالله در جنگ جمل از یاران عایشه بود که در مقابل حضرت علی(ع) قرار گرفت و کشته شد. وقتی حضرت علی (ع) در پایان جنگ نظرش بر جنازه عبدالله افتاد، خطاب به عبدالله فرمود: «چه بد پسر خواهری بودی.» البته برخی به جای عبدالله نام پسر وی را معبد گفته ‎اند که در جنگ جمل کشته شد.

ضباعه پس از وفات مقداد با برادرخوانده مقداد، عبدالرحمن بن اسود بن عبدیغوث زهری ازدواج کرد.

روایت

ضباعه از جمله زنان روایت‎گر از پیامبر(ص) به شمار می‎آید که کسانی مانند عروة بن زبیر، اعرج، عبدالله بن عباس، عایشه، جابر بن عبدالله انصاری و انس بن مالک از وی روایت نقل کرده‎اند که از جمله روایات مهم وی، سؤال از پیامبر(ص) درباره اشتراط در حج است:

ضباعه می‎گوید:

«نزد رسول الله(ص) رفتم در حالی که شکایت می‎کردم، حج را متذکر شدم. فرمود: حج به جای آور و شرط کن بارخدایا تاجایی که برایم مقرر کرده‎ای و توان دارم بروم.»

همچنین نقل است که پس از غزوه بدر ضباعه به همراه خواهرش ام حکم نزد حضرت زهرا(س) رفتند و پس از آن هر سه نزد پیامبر(ص) آمدند و از سختی کارها شکایت کردند و درخواست سهمی از غنایم بدر کردند. پیامبر(ص) به ایشان فرمود: شما را به چیزی بهتر از آن هدایت می‎کنم و آن سی و سه مرتبه تکبیر، سی و سه مرتبه تسبیح، سی و سه مرتبه تحمید است و پس از آن بگو: «لا إله إلا الله وحده لا شریک له، له الملک و له الحمد، و هو علی کل شی‏ء قدیر».

واقدی ضباعه را از جمله زنان بنی‌هاشم ذکر کرده است که با پیامبر(ص) بیعت کرده‎اند.

پانویس

منابع