سریم

سریم، ₅₈Ce
سریم
تلفظ	‎/ˈsɪəriəm/‎ (SEER-ee-əm)
ظاهر	نقرهy white
جرم اتمی استاندارد (Ar، استاندارد)	۱۴۰٫۱۱۶(۱)
سریم در جدول تناوبی
	لانتان ← سریم → پرازئودیمیم
عدد اتمی (Z)	58
گروه	گروه n/a
دوره	دوره 6
بلوک	بلوک-f
دسته	Lanthanide
آرایش الکترونی	[Xe] 4f 5d 6s
لایه الکترونی	2, 8, 18, 19, 9, 2
ویژگی‌های فیزیکی
فاز در STP	جامد
نقطه ذوب	1068 K (795 °C, 1463 °F)
نقطه جوش	3716 K (3443 °C, 6229 °F)
چگالی (near r.t.)	6.770 g/cm
در حالت مایع (at m.p.)	6.55 g/cm
حرارت همجوشی	5.46 kJ/mol
آنتالپی تبخیر	398 kJ/mol
ظرفیت حرارتی مولی	26.94 J/(mol·K)
ویژگی‌های اتمی
عدد اکسایش	+1, +2, +3, +4 (a mildly basic اکسید)
الکترونگاتیوی	مقیاس پائولینگ: 1.12
انرژی یونش	1st: 534.4 kJ/mol ; 2nd: 1050 kJ/mol ; 3rd: 1949 kJ/mol ;
شعاع اتمی	empirical: 181.8 pm
شعاع کووالانسی	pm 204±9
	خط طیف نوری سریم
دیگر ویژگی ها
ساختار بلوری	(fcc)
سرعت صوت thin rod	2100 m/s (at 20 °C)
انبساط حرارتی	(دمای اتاق) (γ, poly) 6.3 µm/(m·K)
رسانندگی گرمایی	11.3 W/(m·K)
رسانش الکتریکی	(دمای اتاق) (β, poly) 828 n Ω·m
رسانش مغناطیسی	پارامغناطیس
مدول یانگ	(γ form) 33.6 GPa
مدول برشی	(γ form) 13.5 GPa
مدول حجمی	(γ form) 21.5 GPa
نسبت پواسون	(γ form) 0.24
سختی موس	2.5
سختی ویکرز	270 MPa
سختی برینل	412 MPa
شماره ثبت سی‌ای‌اس	7440-45-1
ایزوتوپ‌های سریم
	\| منابع

سِریم (به انگلیسی: Cerium) عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی دارای نشان Ce و عدد اتمی ۵۸ است.

خصوصیات قابل توجه

سریم عنصر فلزی خاکستری رنگی است که به گروه لانتانیدها تعلق دارد. این عنصر در برخی از آلیاژهای غیرمتداول در طبیعت، به کار می‌رود و شکل اکسید شده آن در صنعت شیشه مورد استفاده قرار می‌گیرد. از نظر رنگ و درخشش شبیه آهن است، اما هم نرم بوده و هم چکش‌خوار و انعطاف‌پذیر است. در بین عناصر خاکی کمیاب، تنها اروپیم واکنش پذیرتر از سریم است. محلول‌های قلیایی رقیق و اسیدهای غلیظ به سرعت به این فلز حمله می‌کنند. در صورت خراش نوع خالص این فلز با چاقو احتمال سوختن آن وجود دارد. سریم در آب سرد به آرامی و در آب گرم به سرعت تجزیه می‌شود. به علت نزدیکی نسبی ۴f و اربیتال‌های مدار بیرونی در سریم، این عنصر خواص شیمیایی جالب توجهی دارد؛ مثلاً فشردن این عنصر وقتی که در حال سرد شدن است، حالت اکسیداسیون آن را از تقریباً ۳ به ۴ تغییر می‌دهد. سریم در حالت اکسیداسیون ۳+ cerous و در حالت اکسیداسیون ۴+ ceric نامیده می‌شود. نمک‌های سریم (IV) نارنجی، قرمز یا زردفام هستند، درحالی که نمک‌های سریم (III) معمولاً سفیدند.

کاربردها

موارد استفاده از سریم:

در متالورژی:
- سریم در ساخت آلیاژهای آلومینیم و برخی از فولادها و آهن‌ها به کار می‌رود.
- افزودن سریم به چدن مانع تشکیل گرافیت به هنگام انجماد شده و باعث به دست آمدن نوعی چدن چکش‌خوار می‌شود.
در الکترونیک و نیم رسانا
- به عنوان نا خالصی به ترکیب فسفر سانس در دیود نورگسیل سفید اضافه می‌شود.

منابع

↑ Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". شیمی محض و کاربردی(نشریه). 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
↑ Ground levels and ionization energies for the neutral atoms, NIST
↑ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
↑ Ground levels and ionization energies for the neutral atoms, NIST

[CIAAW2016-1] Meija, J.; et al. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". شیمی محض و کاربردی(نشریه). 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.

[2] Ground levels and ionization energies for the neutral atoms, NIST

[magnet-3] Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.

[4] Ground levels and ionization energies for the neutral atoms, NIST