زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

عبدالجبار بن سعید مساحقی




ابومعاویه عبدالجبار بن سعید مساحقی قرشی مدنی (م ۲۲۹ هـ)، از فقها، قاضیان، ادیبان، شاعران و محدثان اهل‌سنت در قرن سوم هجری قمری بود.


۱ - معرفی اجمالی


ابومعاویه عبدالجبار بن سعید بن سلیمان مساحقی قرشی مدنی، اهل مدینه
[۱] ابن‌حبان، محمد بن حبان، الثقات، ج۸، ص۴۱۸.    
[۲] سمعانی، عبدالکریم، الانساب، ج۱۲، ص۲۳۴.    
و از طایفه بنی عامر بن لوی بود.
[۳] ابن‌جراح، محمد بن داود، الورقه، ص۱۰.    
او از اصحاب و یاران مالک بن انس بود
[۴] ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۲، ص۵۳۳.    
و از وی و ابن‌ابی‌ذئب روایت نمود و کسانی مانند عبدالله بن شبیب و زبیر بن بکار از او روایت کرده‌اند.
[۵] ابن‌جراح، محمد بن داود، الورقه، ص۱۰.    
[۶] وکیع ضبی، محمد بن خلف، اخبار القضاة، ج۱، ص۲۵۶.    

عبدالجبار فردی فقیه،
[۷] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۵۰.    
[۸] صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۸، ص۲۳.    
ادیب و شاعری ظریف طبع بود. عبدالجبار از جانب مهدی عباسی (خلافت ۱۵۸-۱۶۹ هـ) و مامون (خلافت ۱۹۸-۲۱۸ هـ) متولی امر قضاوت در مدینه بود.
[۹] ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۴۰.    
[۱۰] ابن‌حزم، علی بن احمد، جمهرة انساب العرب، ص۱۶۹.    
وی همچنین از جانب مامون ماموریت یافت تا برای مردم مدینه خطبه بخواند و مردم را برای بیعت با امام رضا (علیه‌السّلام) دعوت نماید.
[۱۱] ابن‌عبدربه، احمد بن محمد، عقد الفرید، ج۵، ص۳۵۹.    
[۱۲] مفید، محمد بن محمد، الارشاد، ج۲، ص۲۶۲.    
[۱۳] صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۱۴۵.    
او مدتی قضاوت مصیصه، یکی از روستاهای دمشق نزدیک بیت لهیا
[۱۴] حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج۵، ص۱۴۵.    
را نیز برعهده داشت. مساحقی دارای چهره‌ای زیبا و بیانی شیرین بود.
[۱۵] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۵۰.    
[۱۶] زبیری، مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ص۴۲۵.    

برخی از رجال‌نویسان اهل‌سنت او را فردی موثق، و برخی غیرقابل اعتماد دانسته‌اند.
[۱۷] عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۳، ص۳۸۸.    
[۱۸] بخاری، اسماعیل بن ابراهیم، التاریخ الکبیر، ج۶، ص۱۰۹.    
[۱۹] عقیلی، محمد بن عمرو، الضعفاء الکبیر، ج۳، ص۸۶.    
[۲۰] علوی، علی بن محمد، المجدی فی الانساب الطالبین، ص۳۶۶.    


۲ - آثار و تاریخ وفات


از آثار عبدالجبار مساحقی مجموعه‌ای اشعار بالغ بر پنجاه برگ می‌باشد.
[۲۱] ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۹۹.    
او سرانجام در سال ۲۲۹ هـ در مدینه درگذشت.
[۲۲] ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۴۰.    
تاریخ‌های دیگری نیز برای زمان فوت او آورده‌اند.
[۲۳] ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۵۰.
[۲۴] شمس‌الدین سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، التحفة اللطیفة فی تاریخ المدینة الشریفة، ج۲، ص۱۰۸.    


۳ - مطالعه بیشتر


برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه شود.
[۲۵] ابن‌اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۲۰۶.    
[۲۶] ابن‌ابی‌حاتم رازی، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۳۲.    
[۲۷] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۶۷.    


۴ - پانویس

 
۱. ↑ ابن‌حبان، محمد بن حبان، الثقات، ج۸، ص۴۱۸.    
۲. ↑ سمعانی، عبدالکریم، الانساب، ج۱۲، ص۲۳۴.    
۳. ↑ ابن‌جراح، محمد بن داود، الورقه، ص۱۰.    
۴. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۲، ص۵۳۳.    
۵. ↑ ابن‌جراح، محمد بن داود، الورقه، ص۱۰.    
۶. ↑ وکیع ضبی، محمد بن خلف، اخبار القضاة، ج۱، ص۲۵۶.    
۷. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۵۰.    
۸. ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۸، ص۲۳.    
۹. ↑ ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۴۰.    
۱۰. ↑ ابن‌حزم، علی بن احمد، جمهرة انساب العرب، ص۱۶۹.    
۱۱. ↑ ابن‌عبدربه، احمد بن محمد، عقد الفرید، ج۵، ص۳۵۹.    
۱۲. ↑ مفید، محمد بن محمد، الارشاد، ج۲، ص۲۶۲.    
۱۳. ↑ صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۱۴۵.    
۱۴. ↑ حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج۵، ص۱۴۵.    
۱۵. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۵۰.    
۱۶. ↑ زبیری، مصعب بن عبدالله، نسب قریش، ص۴۲۵.    
۱۷. ↑ عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج۳، ص۳۸۸.    
۱۸. ↑ بخاری، اسماعیل بن ابراهیم، التاریخ الکبیر، ج۶، ص۱۰۹.    
۱۹. ↑ عقیلی، محمد بن عمرو، الضعفاء الکبیر، ج۳، ص۸۶.    
۲۰. ↑ علوی، علی بن محمد، المجدی فی الانساب الطالبین، ص۳۶۶.    
۲۱. ↑ ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۹۹.    
۲۲. ↑ ابن‌سعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۴۰.    
۲۳. ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۲۵۰.
۲۴. ↑ شمس‌الدین سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، التحفة اللطیفة فی تاریخ المدینة الشریفة، ج۲، ص۱۰۸.    
۲۵. ↑ ابن‌اثیر، علی بن محمد، اللباب فی تهذیب الانساب، ج۳، ص۲۰۶.    
۲۶. ↑ ابن‌ابی‌حاتم رازی، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۳۲.    
۲۷. ↑ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۶۷.    


۵ - منبع


• پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، دائرة المعارف مؤلفان اسلامی، ج۱، ص۴۲۹، برگرفته از مقاله «عبدالجبار بن سعید مساحقی».


رده‌های این صفحه : ادیبان سده سوم (قمری) | درگذشتگان سال 229 (قمری) | شاعران قرن سوم | فقهای اهل‌سنت قرن 3 (قمری) | قاضیان اهل‌سنت قرن 3 (قمری) | محدثان اهل‌سنت قرن 3 (قمری)




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.