توصیف قمقام زخاز و صمصام بتارکتاب قمقام زخاز وصمصام بتار اثر فرهاد میرزا معتمدالدوله می‌باشد. ۱ - پیشینه مؤلففرهاد میرزا معتمدالدوله (۱۳۰۵ق)، فرزند عباس میرزا و نوه فتحعلی شاه، از دولتمردان عصر ناصری است. ۲ - تاریخ تألیف کتابتاریخ آغاز تالیف کتاب، ۱۳۰۳ قمری و پایان آن، ذی الحجه ۱۳۰۴ قمری است. [۱]
فرهاد میرزا معتمدالدوله، قمقام زخاز وصمصام بتار، ص۴، مقدمه عمادزاده، تصحیح محرمی زندی.
[۲]
فرهاد میرزا معتمدالدوله، قمقام زخاز وصمصام بتار، ص۸، مقدمه مؤلف.
[۳]
فرهاد میرزا معتمدالدوله، قمقام زخاز وصمصام بتار، ص۸۵۳.
این اثر به فارسی نگاشته شده است و مؤلف آن به سبب تفالی که به قرآن زده و نذری که کرده بود، کتاب را نوشته است. [۴]
فرهاد میرزا معتمدالدوله، قمقام زخاز وصمصام بتار، ص۵-۶.
وی تالیف خود را قمقام زخار و صمصام بتار، (دریای آکنده و شمشیر برنده)، نام نهاده است، که البته عنوانی است غریب و ناآشنا. این نگاشته، از مقتل‌های مهم است؛ زیرا چنان که خود نویسنده گفته، در نگارش این اثر، تتبع و تحقیق بسیار کرده و از آثار نگاشته شده پس از قرن یازدهم (به سبب عدم اعتبار آنها) استفاده نکرده است. [۵]
فرهاد میرزا معتمدالدوله، قمقام زخاز وصمصام بتار، ص۸.
از این رو نگاشته وی، نسبت به نگاشته‌های معاصر و حتی پیش از خود، از اعتبار خاصی برخوردار است.۳ - گزارش محتوااین کتاب در دو جلد سامان یافته است. جلد نخست آن، شامل زندگی امام حسین (علیه‌السّلام) و مباحثی همانند قیام مسلم بن عقیل و حوادث مربوط به قیام امام حسین (علیه‌السّلام) از آغاز تا شهادت اصحاب در روز عاشوراست. جلد دوم به مباحثی از قبیل شهادت بنی هاشم و امام و حوادث پس از شهادت حضرت از قبیل اسارت اهل بیت و بردن آنان به کوفه و شام و بازگرداندن آنان به مدینه، عقوبت کشندگان امام علیه‌السّلام، قیام توابین و مختار و بیان اشعاری در سوگ امام اختصاص دارد. از نکات برجسته و تحقیقی این کتاب، ضبط درست اسامی اشخاص و مکان‌ها و ترجمه و توضیح صحیح معانی نام‌ها، مکان‌ها، لغات، اشعار و امثال در بسیاری از موارد، و در مواردی، معرفی و بیان شرح حال کوتاه برخی از افراد است. ۴ - پانویس
۵ - منبعپیشوایی، مهدی، مقتل جامع سیدالشهداء، ج۱، ص۱۰۵_۱۱۲. رده‌های این صفحه : تاریخ زندگانی امام حسین | تاریخ نگاری | مقتل پیشوایی | مقتل جامع سیدالشهداء | مقتل نگاری | نهضت عاشورا
|