
دایناسورها (به انگلیسی: Dinosaurs) گروهی از خزندگان مهرهدار بودند که حدود ۲۳۵ میلیون سال پیش در دورهٔ تریاس پسین به وجود آمدند. آنها در جریان رویداد انقراض تریاس-ژوراسیک به صورت جانوران برتر در خشکی درآمدند و سلطهٔ آنها بر خشکی تا پایان دورهٔ کرتاسه ادامه یافت. با وقوع رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن بیشتر آنها به غیر از دو تبار پرندگان و تمساحها منقرض شدند.

یخچال طبیعی یا یخسار یا پیریَخ (به فارسی تاجیکی) تودهای یخ است که بر اثر نیروی گرانش از نواحی بلند کوهستانی یا در نواحی قطبی شمالی و جنوبی زمین، که دارای هوای بسیار سردی هستند، به آرامی جریان پیدا میکند.اگر مقداری برف به محکمی در دست فشرده شود، برف به یخ تبدیل میشود. این همان رویدادی است که پس از بارش برف، در درههای مرتفع کوهستانی رخ میدهد. برف در کف دره، بر اثر فشار برفهای بالایی فشرده و به یخ تبدیل میشود.

در فیزیک، شکست (به انگلیسی: Refraction)، تغییر در جهت یک موج عبور کننده از یک محیط به محیط دیگر یا یک محیط با تغییرات تدریجی است. شکست نور متداولترین پدیده مشاهده شده در طبیعت است، اما امواج دیگر مانند امواج صوتی، امواج آب و امواج رادیویی نیز شکست را تجربه میکنند. میزان شکست یک موج با تغییر سرعت موج و جهت اولیه انتشار موج نسبت به جهت تغییر سرعت تعیین میشود.

بلور یا کریستال (به فرانسوی: Cristal) به مواد معدنی جامدی گویند که اجزای سازندهٔ آنها (مولکول، اتم یا یونها) در سه جهت فضایی به صورت منظمی کنار هم قرار گرفته باشند یا دارای نظم بلورشناسی باشند. ساختارهای بلورین نظمِ بلند-دامنه داشته و میتوانند خواص همسانگرد یا ناهمسانگرد داشته باشند.

کومهای بارا یا کومولونیمبوس (به انگلیسی: Cumulonimbus) نوعی ابر است که بلند و متراکم میباشد و همراه با صاعقه بوده و پیش از طوفان ظاهر میگردد. این ابرها از تودههای بزرگ و انبوه ابر که به شکل کوه عظیمی است، تشکیل میگردند. کومولونیمبوس از دو واژه لاتین کومولوس به معنای انباشته و نیمبوس به معنای باران ساخته شدهاست. این ابرها میتوانند به تنهایی، یا در کنار یک جبهه هوای سرد در آسمان ظاهر شوند.

کانی (به انگلیسی: Mineral) یا ماده معدنی، مادهای طبیعی، جامدی و متبلوری است که ترکیب شیمیایی نسبتاً ثابتی دارد و در ترکیب سنگهای پوسته زمین یافت میشود و دارای فرمول شیمیایی و ساختمان اتمی مشخص است و در صنایع مختلف مانند خمیردندانسازی، ساعتسازی و… کاربرد دارد. به زبان ساده اگر بخواهیم کانی را از نگاه شیمی و زمینشناسی بهطور همزمان نگاه کنیم، به این نتیجه خواهیم رسید که تعریف از کانی همانند تعریف همزمان از عنصر شیمیایی و مولکول است، با این تفاوت که کانی نه میتواند همیشه از یک عنصر تشکیل شده باشد و نه تعریف مولکول را بهطور کامل بتواند داشته باشد؛ بلکه کانی کوچکترین جز از یک ماده معدنی هست که به سبب ویژگیهای منحصر بفردی (منظور ساختار اتمی و نوع ترکیب مولکولی یا شیمیایی) که دارد، باعث متفاوت بودن آن ماده معدنی از دیگر مواد معدنی خواهد شد. بهطور مثال، اگر خاک رس را در نظر بگیریم، کانیهای تشکیلدهنده آن (کائولینت، مونت موریلونیت، ایلیت) باعث شدهاست که رس دارای ویژگی منحصر به فردی باشد که از آن به عنوان رس تلقی شود؛ یعنی اگر از دیگر کانیها در اندازه رس استفاده کنیم (مانند خاک که به سبب تراش کاری و صیقل دادن سنگ در حد میکرون از دستگاه برش کاری ریخته میشود)، هرگز ویژگی کانی رس را آن کانی نخواهد داشت؛ زیرا کانی رس دارای آرایش اتمی و ترکیب شیمیایی منحصر به خود است که از آن در علم زمینشناسی به عنوان کانی یاد میشود.

ژنتیک (به فرانسوی: Génétique) (از ریشهٔ یونانی: γενετική؛ خاستگاه، زایش، نژاد، گونه) یا ژنشناسی بخشی از دانش زیستشناسی است که به وراثت و تفاوتهای جانداران میپردازد. با استفاده از قوانین و مفاهیم موجود در این دانش میتوانیم به همانندی یا ناهمانندی دو جاندار نسبت به یکدیگر پی ببریم و بدانیم که چگونه و چرا چنین همانندی یا ناهمانندی در داخل یک جامعه گیاهی یا جانوری به وجود آمدهاست. دانش ژنشناسی، انتقال دادههای زیستی از یک سلول به سلولی دیگر یا از پدر و مادر به نوزاد و نسلهای آینده تعریف میشود. ژنشناسی با چگونگی این جابهجاییها که باعث نشانگانها، دگرگونیها و همانندیها در جانداران است ربط دارد. دانش ژنشناسی به سرشت فیزیکی و شیمیایی و در کل پیکری این دادهها نیز میپردازد.

علوم طبیعی (به انگلیسی: Natural science)، شاخهای از علوم است که با توصیف، پیشبینی و درک پدیدههای طبیعیِ مبتنی بر شواهد تجربی ناشی از مشاهده و آزمایش، سر و کار دارد و در آن، سازوکارهایی مانند داوری همتا و تکرارپذیری یافتهها برای اطمینان از اعتبار اکتشافات علمی استفاده میشوند.

ارتعاش مولکولی (به انگلیسی: Molecular vibrations) هنگامی رخ میدهد که اتمها در یک مولکول در حرکت دورهای باشند. در حالی که بهطور کلی مولکولها دارای حرکت ثابت و حرکت چرخشی هستند. فرکانس حرکت دورهای به عنوان فرکانس ارتعاش شناخته میشود. فرکانسهای معمولی از لرزشهای مولکولی از 10 تا 10 Hz متفاوت است که مربوط به طول موج حدود ۳۰۰ تا ۳۰۰۰ سانتیمتر است.بهطور کلی یک مولکول با N اتم دارای 3N-۶ حالت طبیعی ارتعاش است، اما یک مولکول خطی دارای 3N-۵ حالت ارتعاش است. (زیرا چرخش در محور مولکولی آن مشاهده نمیشود) یک مولکول دو اتمی دارای یک حالت عادی ارتعاش است.ارتعاشات مولکولی هنگامی رخ میدهد که پیوندهای درون یک مولکول و اتمها آن شروع به ارتعاش کنند و این اتفاقات با جذب انرژی توسط مولکول انجام میشود.ارتعاشات مولکولهای قطبی و ناقطبی متفاوت است. حالتهای عادی ارتعاش مولکولهای قطبی مستقل از یک دیگر هستند، اما هر حالت عادی شامل ارتعاشات همزمان از قسمتهای مختلف مولکول (مانند پیوندهای شیمیایی مختلف) است.انرژی جذب شده به صورت کوانتومی میباشد، در نتیجه هنگامی که مولکول یک کوانتومانرژی (E) را جذب کند، ارتعاش مولکولی رخ میدهد.E باتوجه به فرکانس لرزش،v، و رابطه پلانک E=hv (در اینجا h،ثابت پلانک) محاسبه میشود.یک ارتعاش به هنگام جذب انرژی توسط مولکول درحالت پایه اتفاق میافتد. (به حالت پاییه توجه شود). وقتی پیوند دو کوانتوم انرژی جذب میکند، صوت اول پیوند تحریک میشود و به همین ترتیب صوتهای بالاتری تحریک میشوند. تقریباً، حرکت ارتعاشی عادی را میتوان به صورت حرکت نوسانگر هماهنگ ساده در نظر گرفت.در این تقریب، معادله انرژی ارتعاشی به صورت یک تابع درجه دوم است.اما در واقعیت این حرکت مانند حرکت نوسانگر هماهنگ ساده نیست و صوت اول این حرکت، فرکانسش کمی کمتر از دو برابر فرکانس اساسی است.

پلاسما (به انگلیسی: Plasma) یکی از چهار حالت اصلی ماده است. (سه حالت دیگر: جامد، مایع، گاز). پلاسما گاز شبهخنثی از ذرات باردار و خنثی است که رفتار جمعی از خود نشان میدهند. به عبارت دیگر، پلاسما، گاز یونیزهشدهای است که همه یا بخش قابل توجهی از اتمهای آن یک یا چند الکترون از دست داده و به کاتیون تبدیل شده باشند، یا تعداد الکترونهای آزاد آن، تقریباً برابر با تعداد یونهای مثبت آن باشد. پلاسما در جوشکاری، برشکاری، پزشکی و دندانپزشکی کاربرد دارد.

خورشیدگرفتگی یا کسوف زمانی اتفاق میافتد که بخشی از زمین در سایهای که ماه بهطور کامل یا جزئی جلوی نور خورشید را میگیرد، فرومیرود. این زمانی اتفاق میافتد که خورشید، ماه و زمین در یک راستا قرار گیرند. چنین هم ترازی همزمان با ماه جدید (سیزیژی) است که نشان میدهد ماه نزدیکترین به دایرةالبروج است. در یک خسوف کامل، قرص خورشید بهطور کامل توسط ماه پوشیده میشود. در خسوفهای جزئی و حلقوی، تنها بخشی از خورشید پوشیده میشود.

انتقال گرما یا انتقال حرارت (به انگلیسی: Heat transfer) به تبادل انرژی گرمایی میان دو یا چند جسم یا سامانهٔ فیزیکی گفته میشود.

مولکول (به فرانسوی: molécule) یکی از کوچکترین ذرات یک مادهٔ شیمیایی خالص است که ویژگیهای آن ماده را دارد. یک مولکول از دو نوع پیوند اشتراکی یا همان پیوند کووالانسی به یکدیگر متصل اند. البته مولکول بعضی عناصر (همچون گازهای نجیب (گروه ۱۸ جدول تناوبی)) تنها از یک اتم تشکیل شدهاند.

چکَندهسنگ یا استالاکتیت (Stalactite) (نامهای دیگر: دنگال، کلفهشنگ) ستونی از مواد معدنی است که به صورت قندیلی از سقف غار آویخته باشد.
موساسوریان (نام علمی: Mosasauridae) نام یک تیره از راسته پولکداران و از خویشاوندان مارها و بزمجه ها بودند که در دوره کرتاسه پسین و بین ۱۰۱ تا ۶۶ میلیون سال پیش در تمام دریاهای جهان می زیستند ظهور و گسترش موساسوریان همزمان بود با انقراض آخرین ایکتیوسورها و کاهش تنوع پلسیوسورها.

جانوران جاندارانی یوکاریوت و چندیاختهای (چندسلولی) هستند که در مجموع تشکیل دهندهٔ فرمانروی زیستشناسی جانوران هستند و شامل دو شاخه اصلی مهرهداران و بیمهرگان هستند. جانوران بهجز چند استثنا، دارای تنفس سلولی، قابلیت حرکت و تولید مثل جنسی هستند. جانوران برخلاف گیاهان و جلبکها قادر به تولید مواد آلی مورد نیاز خود نیستند و زندگی دگرپروردگی دارند. تا کنون بیش از ۱٫۵ میلیون گونه از جانوران، شناسایی و توصیف شدهاند که حدود یک میلیون از آنها، حشره هستند. بسیاری از گونههای جانوری، تاکنون شناسایی نشدهاند اما تخمین زده میشود که جانوران شامل بیش از ۷ میلیون گونه هستند.

آتشفِشان روزنهای در سطح زمین است که در زمان فعالیت، سنگهای گداخته به بیرون پرت میکند، بسیار داغ است، بوی بدی دارد و خاکستر و گازهای درون زمین، از آن به بیرون فوران میکنند. فعالیت آتشفشانی با برونافکنی سنگهای مذاب، با گذشت زمان، باعث پیدایش کوههای آتشفشانی بر سطح زمین شدهاست. آتشفشانها معمولاً در نقاطی یافت میشوند که صفحههای سخت پوسته زمینساخت، همگرا یا واگرایی دارند. هر آتشفشان سه قسمت اصلی دارد:

طبیعت یا زاستار، به معنای گسترده آن، جهان طبیعی، فیزیکی و مادی یا گیتی میباشد. «طبیعت» میتواند به پدیدههای جهان فیزیکی و بهطور کلی به زندگی اشاره کند. مطالعه طبیعت، بخش بزرگی اگر نه تنها قسمتی از علم است. اگر چه انسان بخشی از طبیعت است، اما فعالیت بیشتر به عنوان مقولهای جدا از سایر پدیدههای طبیعی فهمیده میشود.

دنبالهدار یک گلولهٔ برفی کیهانی است که از گازهای منجمد، سنگ و گرد و غبار ساختهشده با قطری از چند کیلومتر تا چند صد کیلومتر، معمولاً به اندازهٔ یک شهر کوچک است. ساختار دنبالهدار شامل سه بخش هسته، گیسو و دم است. هسته بخش مرکزی آن است و از گرد و غبار و گاز و یخ ساخته شدهاست. وقتی که دنبالهدار نزدیک خورشید میشود، یخهای موجود در هستهٔ آن تبخیر میشود و تبدیل به ابر بزرگی پیرامون دنبالهدار میشود که گیسو نام دارد. نیروی مغناطیسی بسیار قوی است و طنابها، گرهها و نوارهایی تولید میکند که دم یونی را از دم گرد و غباری جدا میکند.

در دانش فیزیک، فیزیک تجربی (یا فیزیک آزمایشگاهی) مجموعهای از رشتهها و زمینه هاست که موضوع آنها مشاهده پدیدههای فیزیکی برای جمعآوری داده در مورد جهان است. روشها از زمینهای به زمینهٔ دیگر متفاوت هستند و شامل مشاهدههای سادهای مانند آزمایش کاوندیش تا آزمایشهای پیچیدهتر و بزرگتری مانند برخورددهنده هادرونی بزرگ میشوند.