زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

ابن‌ابی‌کدیه





اِبْن‌ِ اَبی‌ کُدَیّه‌، ابوعبدالله‌ محمد بن‌ عتیق‌ بن‌ محمد بن‌ ابی‌ نصر بن‌ ابی‌ کدیّه‌ تمیمی‌ قَیْرَوانی‌ (د ۵۱۲ق‌/۱۱۱۸م‌)، متکلم‌ اشعری‌، اصولی‌ و مُقری‌.


۱ - زندگی‌نامه



اِبْن‌ِ اَبی‌ کُدَیّه‌ در حدود ۴۲۰ق‌/۱۰۲۹م‌ در قیروان‌ تولد یافت‌،
[۱] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۲، ص۱۹۵، غایة النهایه‌ فی‌ طبقات‌ القراء، به‌ کوشش‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۲ق‌/۱۹۳۳م‌.
مقدمات‌ علوم‌ را در زادگاهش‌ فرا گرفت‌ و سپس‌ به‌ اندلس‌، مصر، شام‌ و عراق‌ سفر کرد.

۲ - اساتید



در قیروان‌ نزد ابوعبدالله‌ بن‌ حسین‌ بن‌ حاتم‌ اَزْدی‌ اصول‌ و کلام‌ خواند و در اندلس‌ یا مصر از ابن‌ عبدالبّر حدیث‌ شنید.
[۲] ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، ج۱، ص۷۵، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.
[۳] کتبی‌، محمد، ج۳، ص۴۲۹، فوات‌ الوفیات‌، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
[۴] صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، ج۴، ص۷۹، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.

ابوالعباس‌ بن‌ نفیس‌، ابو عبدالله‌ قضاعی‌ و حافظ محمود بن‌ فضل‌ اصفهانی‌ از جمله‌ مشایخ‌ حدیث‌ و قرائات‌ او در مصر بوده‌اند.
[۵] ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، تذکرة الحفاظ، ج۴، ص۱۲۰۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
[۶] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۲، ص۱۹۵، غایة النهایه‌ فی‌ طبقات‌ القراء، به‌ کوشش‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۲ق‌/۱۹۳۳م‌.


۳ - شاگردان



در راه‌ سفر به‌ عراق‌ مدتی‌ را در شهرهای‌ شام‌ گذراند و در دمشق‌ به‌ تحصیل‌ و نیز تدریس‌ کلام‌ پرداخت‌.
ابوالفتح‌ نصرالله‌ بن‌ محمد مِصّیصی‌ عالم‌ و مدرس‌ معروف‌ خطّه شام‌ از شاگردان‌ درس‌ کلام‌ او در شهر صور بود.
[۷] سبکی‌، تاج‌الدین‌ عبدالوهاب‌، ج۷، ص۳۲۱، طبقات‌ الشافعیة الکبری‌، به‌ کوشش‌ محمود محمد طناجی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو، قاهره‌، ۱۳۸۳ق‌/۱۹۶۴م‌.
[۸] نُعَیْمی‌، عبدالقادر، ج۱، ص۲۲۷، الدراس‌ فی‌ تاریخ‌ المدارس‌، به‌ کوشش‌ جعفر الحسنی‌، دمشق‌، ۱۳۶۷ق‌/۱۹۴۸م‌.

پس‌ از ورود به‌ عراق‌ در مدرسه نظامیه بغداد به‌ وعظ و تدریس‌ کلام‌ و قرائات‌ پرداخت‌ که‌ ظاهراً تا هنگام‌ مرگ‌ ادامه‌ داشت‌.
[۹] ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، ج۱، ص۷۵-۷۶، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.

ابوالکرم‌ شهرزوری‌ و ابن‌ حسین‌ بن‌ عبدالحق‌ یوسفی‌ از جمله‌ راویان‌ و شاگردان‌ درس‌ او در عراق‌ بوده‌اند.
[۱۰] ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، معرفة القّراء الکبار علی‌ الطبقات‌ و الاعصار، ج۱، ص۳۷۹، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.


۴ - تدریس



ابن‌ ابی‌ کُدیّه‌ عالمی‌ جامع‌، شاعر و متکلمی‌ نامدار بود.
آن‌ طور که‌ خود گفته‌ است‌، از ۴۴۳ق‌/۱۰۵۱م‌ یعنی‌ حدود ۷۰ سال‌ به‌ بتدریس‌ علم‌ کلام‌ اشتغال‌ داشته‌ است‌.
وی‌ حافظه‌ای‌ نیرومند داشت‌ و کتاب‌ سیبویه‌ را از حفظ بود.
[۱۱] ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، معرفة القّراء الکبار علی‌ الطبقات‌ و الاعصار، ج۱، ص۳۷۹، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.
[۱۲] صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، ج۱، ص۷۹، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.
[۱۳] صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، ج۱، ص۸۰، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.


۵ - مذهب



در مذهب‌ اشعری‌ تعصب‌ شدید داشت‌ و در این‌ راه‌ از حنبلی‌ مذهبان‌ آزار بسیار دید.
ابیاتی‌ که‌ از او بر جای‌ مانده‌، در اثبات‌ دعاوی‌ اشاعره‌ است‌.
[۱۴] ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، ج۱، ص۷۵، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.


۶ - فهرست منابع



(۱) ابن‌ تغری‌ بردی‌، النجوم‌.
(۲) ابن‌ جزری‌، محمد، غایة النهایه‌ فی‌ طبقات‌ القراء، به‌ کوشش‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۲ق‌/۱۹۳۳م‌.
(۳) ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.
(۴) ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، تذکرة الحفاظ، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
(۵) ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، معرفة القّراء الکبار علی‌ الطبقات‌ و الاعصار، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.
(۶) سبکی‌، تاج‌الدین‌ عبدالوهاب‌، طبقات‌ الشافعیة الکبری‌، به‌ کوشش‌ محمود محمد طناجی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو، قاهره‌، ۱۳۸۳ق‌/۱۹۶۴م‌.
(۷) صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.
(۸) کتبی‌، محمد، فوات‌ الوفیات‌، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
(۹) نُعَیْمی‌، عبدالقادر، الدراس‌ فی‌ تاریخ‌ المدارس‌، به‌ کوشش‌ جعفر الحسنی‌، دمشق‌، ۱۳۶۷ق‌/۱۹۴۸م‌.

۷ - پانویس


 
۱. ابن‌ جزری‌، محمد، ج۲، ص۱۹۵، غایة النهایه‌ فی‌ طبقات‌ القراء، به‌ کوشش‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۲ق‌/۱۹۳۳م‌.
۲. ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، ج۱، ص۷۵، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.
۳. کتبی‌، محمد، ج۳، ص۴۲۹، فوات‌ الوفیات‌، به‌ کوشش‌ احسان‌ عباس‌، بیروت‌، ۱۹۷۳م‌.
۴. صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، ج۴، ص۷۹، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.
۵. ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، تذکرة الحفاظ، ج۴، ص۱۲۰۵، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.
۶. ابن‌ جزری‌، محمد، ج۲، ص۱۹۵، غایة النهایه‌ فی‌ طبقات‌ القراء، به‌ کوشش‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۲ق‌/۱۹۳۳م‌.
۷. سبکی‌، تاج‌الدین‌ عبدالوهاب‌، ج۷، ص۳۲۱، طبقات‌ الشافعیة الکبری‌، به‌ کوشش‌ محمود محمد طناجی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو، قاهره‌، ۱۳۸۳ق‌/۱۹۶۴م‌.
۸. نُعَیْمی‌، عبدالقادر، ج۱، ص۲۲۷، الدراس‌ فی‌ تاریخ‌ المدارس‌، به‌ کوشش‌ جعفر الحسنی‌، دمشق‌، ۱۳۶۷ق‌/۱۹۴۸م‌.
۹. ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، ج۱، ص۷۵-۷۶، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.
۱۰. ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، معرفة القّراء الکبار علی‌ الطبقات‌ و الاعصار، ج۱، ص۳۷۹، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.
۱۱. ذهبی‌، شمس‌الدین‌ محمد، معرفة القّراء الکبار علی‌ الطبقات‌ و الاعصار، ج۱، ص۳۷۹، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.
۱۲. صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، ج۱، ص۷۹، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.
۱۳. صفدی‌، صلاح‌ الدین‌ خلیل‌، ج۱، ص۸۰، الوافی‌ بالوفیات‌، به‌ کوشش‌ هلموت‌ ریتر، بیروت‌، ۱۳۸۱ق‌/۱۹۶۱م‌.
۱۴. ابن‌ جوزی‌، یوسف‌، ج۱، ص۷۵، مراة الزمان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۷۰ق‌/۱۹۵۱م‌.


۸ - منبع


دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «ابن ابی کدیه»، ج۲، ص۸۴۹.    


رده‌های این صفحه : تراجم | علمای اهل سنت | علمای قرن ششم | متکلمین اشعری




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.