فرقان

از دانشنامه‌ی اسلامی


«فرقان» یکی از اسامی و صفات قرآن است که در آیه نخست سوره فرقان آمده است: «تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا»؛ بزرگ (و خجسته) است کسی که بر بنده خود فرقان (کتاب جداسازنده حق از باطل) را نازل فرمود تا برای جهانیان هشداردهنده‌ای باشد.

ظاهراً منظور از «الفرقان» در آیه ۱۸۵ سوره بقره و آیه ۴۳ سوره آل‌ عمران نیز «قرآن» است. «فرقان» از «فرق» به معنای «هر چه که با آن حق از باطل جدا شود» مشتق شده است.

فرقان و قرآن

در نامیدن قرآن به «فرقان» وجوهی گفته‌اند؛ نظریه معروف آن است که چون قرآن، فارق میان حق و باطل است و آن دو را از هم مشخص می‌سازد «فرقان» نامیده شده است. آرای دیگر در این زمینه به‌ شرح ذیل است:

  1. چون قرآن در طول ۲۳ سال به صورت پراکنده به تدریج نازل شده است. (سوره اسراء/۱۰۶)
  2. چون از دیگر معجزات، جدا و بر صفحه و پهنه روزگار باقی است.
  3. قرآن فارق و جداکننده حلال از حرام، راست از دروغ، صالح از طالح، صواب از خطا، مؤمن از کافر، راه هدایت از ضلالت و راه بهشت از دوزخ است.
  4. چون قطعات، سوره‌ها و آیات قرآن جدای از هم نازل شد.
  5. برای این‌که قرآن از مقام الوهیت صادر و بر قلب خاتم انبیا نازل شده است.

منابع

قرآن
متن و ترجمه قرآن
اوصاف قرآن (اسامی و صفات قرآن، اعجاز قرآن، عدم تحریف در قرآن)
اجزاء قرآن آیه، سوره، جزء، حزب، حروف مقطعه
ترجمه و تفسیر قرآن تاریخ تفسیر، روشهای تفسیری قرآن، سیاق آیات، اسرائیلیات، تاویل، فهرست تفاسیر شیعه، فهرست تفاسیر اهل سنت، ترجمه های قرآن
علوم قرآنی تاریخ قرآن: نزول قرآن، جمع قرآن، شان نزول، کاتبان وحی، قراء سبعه
دلالت الفاظ قرآن: عام و خاص، مجمل و مبین، مطلق و مقید، محکم و متشابه، مفهوم و منطوق، نص و ظاهر، ناسخ و منسوخ
تلاوت قرآن تجوید، آداب قرائت قرآن، تدبر در قرآن
رده ها: سوره های قرآن * آیات قرآن * واژگان قرآنی * شخصیت های قرآنی * قصه های قرآنی * علوم قرآنی * معارف قرآن